Vrouwelijke pioniers van de barokmuziek
Vier vrouwen. Vier landen. Vier stemmen die de wereld probeerde te laten zwijgen.
De korte novemberdagen nodigen uit tot stilte en verwondering. Precies de stemming waarin barokmuziek het diepst klinkt. Op zondag 29 november opent Le Pavillon de Musique een wereld die te lang verborgen bleef: die van vrouwen die componeerden in een tijd die hen dat liever verbood.
Ze schreven onder schuilnaam of zweeg hun naam weg. Ze componeerden in kloosters, aan hoven, in salons. Ze vochten niet met woorden, maar met noten. En die noten hebben stand gehouden.
Twee violen, cello, orgel en sopraan. Klinken op het historische Anna van Croy-orgel. Wat u te horen krijgt, is sprankelend, kleurrijk en diep menselijk.
Vier vrouwen, vier verhalen
Mrs. Philarmonica — De naamloze
Londen, 1715. In twee bundels verschijnen sonates en divertimenti van een zekere Mrs. Philarmonica. Wie achter die naam schuilgaat, weet niemand. Tot op de dag van vandaag niet.
Misschien een vrouw die wist dat haar naam deuren zou sluiten. Misschien iemand die speelde met de verwachtingen van een tijd die vrouwen niet ernstig nam. Het pseudoniem is een raadsel, de muziek is een openbaring.
Le Pavillon de Musique speelt haar sonate voor twee violen, cello obligato en basso continuo. Elegant en vindingrijk, alsof de anonimiteit haar juist vrijheid gaf.
Élisabeth Jacquet de la Guerre
Het wonderkind van Versailles
Ze was nog een kind toen Lodewijk XIV haar hoorde spelen en zijn adem inhield. De Zonnekoning, die alles had gezien en gehoord, was betoverd. Hij maakte haar tot de eerste vrouw ooit met een positie als hofcomponist in Frankrijk, een eer die geen enkele vrouw vóór haar was gegund.
Haar cantate Sémélé vertelt het verhaal van een sterfelijke vrouw die de goden trotseerde. Een verrassend zelfportret, misschien. Met sopraan Jana Pieters als vertolkster klinkt deze muziek met de volheid en het vuur die ze verdient.
Isabella Leonarda — De kloostercomponiste
Achter de hoge muren van een klooster in Novara leefde een vrouw die de wereld buiten niet nodig had. Geen mecenas, geen salons, geen hof. Alleen de muziek en de stilte. En toch — of misschien juist daardoor — schreef Isabella Leonarda zo’n 200 werken.
Ze was de eerste vrouw die sonates publiceerde. Dat gegeven alleen al zou haar een vaste plek in de muziekgeschiedenisboeken moeten geven. Le Pavillon de Musique laat u haar sonate voor twee violen en basso continuo ontdekken: strak van lijn, helder van klank, onverwacht modern.
Barbara Strozzi — De vrije stem van Venetië
Venetië in de zeventiende eeuw was een stad van maskers en geheimen. Barbara Strozzi trok geen masker. Ze publiceerde meer werken dan welke andere componist van haar generatie ook — man of vrouw — en deed dat op haar eigen voorwaarden, zonder de steun van een mecenas.
Men fluisterde over haar. Men bewonderde haar. Men probeerde haar in te perken. Ze liet het allemaal langs zich afglijden en bleef schrijven.
Het concert sluit af met haar serenata Hor che Apollo. Weelderig, theatraal, onweerstaanbaar. Een slotakkoord dat nagalmt.
Muziek die ademt
Le Pavillon de Musique maakt geen museumstukken. Ze laten barokmuziek leven zoals ze bedoeld was: als directe spraak van mens tot mens, van ziel tot ziel. De klank van twee violen en cello verweeft zich met het Anna van Croy-orgel, een instrument met een eigen geschiedenis — en met de stem van sopraan Jana Pieters, warm en vol aanwezig.
Wat u te horen krijgt, is niet alleen mooi. Het is ook een daad van rechtvaardigheid. Want deze vrouwen verdienen het om gehoord te worden.
Ze zwegen hen niet. Ze schreven. Kom luisteren.